Antin Wasyńczuk
Biografia
Antin Wasyńczuk pochodził z rodziny mieszczan-rolników Kłymentija i Marii z domu Dżaman, i urodził się w Chełmie. Był najstarszym dzieckiem wśród rodzeństwa, dorastał w mieście związanym z rodziną od pokoleń. Edukację rozpoczął w szkole przy chełmskim seminarium duchownym, następnie kontynuował ją w seminarium i w 1911 uzyskał tytuł agronoma 1 kategorii na Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa.
W młodości brał udział w ukraińskich ruchach narodowych; studia kontynuował w Kijowie, Nowej Aleksandrii i, według niektórych źródeł, także w Heidelbergu. Poślubił Stefanię Galińską, z którą miał syna Klemensa (1917) i córkę Irenę (1918).
Po rewolucji październikowej zaangażował się w działania polityczne; objął funkcję ministra pełnomocnego URL ds. repatriacji i kierował pracą komisji repatriacyjnych na Chełmszczyźnie i Podlasiu. W 1918–1919 powrócił z rodziną do Chełma i zajął się działalnością społeczną na rzecz prawosławnej ludności ukraińskiej, prowadząc Ukraiński Komitet Dobroczynności a następnie Ridną Chatę. Opublikował Memoriał w sprawie sytuacji ukraińskiej ludności na Chełmszczyźnie (1919) i zabiegał o lojalność wobec władz polskich oraz rozwój ukraińskiego szkolnictwa.
W 1920 założył gazety Nasze Żyttia (pierwszy numer 27 czerwca 1920), redagowany przez jego brata Pawła. W tym samym roku został aresztowany, a władze polskie zakazały działalności Ridnej Chaty i zlikwidowały ukraińskie instytucje; po zwolnieniu kontynuował działalność polityczną i społeczną. W 1922 został posłem do Sejmu RP oraz przewodniczącym Ukraińskiej Reprezentacji Parlamentarnej (URP). W Sejmie działał w komisjach rolniczych i spraw zagranicznych, wspierał kooperację ukraińsko‑polską i dążył do szerokiej autonomii dla ludności ukraińskiej w Polsce.
W latach 1923–1924 prowadził frakcję autonomistyczno-federalistyczną w URP, opowiadając się za szeroką autonomią terytorialną z własnym sejmem, administracją i szkolnictwem. W 1924 kontynuował działalność spółdzielczą w Chełmszczyźnie, inicjując kooperatywę „Dobrobut” i prowadząc działania Ridnej Chaty, będące wyrazem długotrwałej aktywności społeczno‑edukacyjnej.